Ile zarabia polityk – diety, wynagrodzenia i dodatkowe świadczenia

Czy naprawdę wiemy, ile posłowie otrzymują na koniec roku i jak to wygląda na tle Europy?

Od 1 stycznia uposażenie poselskie wynosi 13,9 tys. zł brutto. W systemie wynagrodzeń ważną rolę pełni także dieta, która dziś to 4,3 tys. zł.

Ryczałty na biura i inne świadczenia bywają podwyższane przez Kancelarię Sejmu, co często wywołuje debatę publiczną. Analiza PAP z 2021 roku wskazała, że polscy parlamentarzyści zarabiają mniej po przeliczeniu na euro niż ich odpowiednicy.

Część posłów twierdzi, że obecne zarobki są nieadekwatne, a temat podwyżek pojawi się na marcowym posiedzeniu komisji. Ten tekst wyjaśni, ile tys. złotych trafia do parlamentarzystów i jakie zmiany mogą nadejść.

Kluczowe wnioski

• Uposażeń poselskich od 1 stycznia: 13,9 tys. zł brutto.
• Dieta parlamentarna wynosi obecnie 4,3 tys. zł.
• Kancelaria Sejmu wprowadza regularne podwyżki ryczałtów na biura.
• Analiza z 2021 roku pokazuje niższe zarobki w przeliczeniu na euro.
• Część posłów planuje dyskusję o wynagrodzeniach na marcowym posiedzeniu.

Z czego składa się wynagrodzenie polityków w Polsce

Wynagrodzenie osób sprawujących najwyższe funkcje publiczne składa się z kilku jasno określonych elementów.

Podstawowe uposażenie jest wyliczane na podstawie kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej. To od niej zależy wzrost wszystkich kluczowych płac.

Premia za funkcję — premier oraz marszałkowie Sejmu i Senatu otrzymują stałą kwotę 20 542 zł brutto miesięcznie. Dodatki za przynależność do komisji zwiększają podstawę.

W praktyce do łącznych kwot dołączają jeszcze ryczałty na biuro, diety i inne świadczenia. Waloryzacja o 3 proc. w budżetówce przełożyła się na wzrost uposażeń posłów od początku roku.

• Składa się: uposażenie podstawowe + dodatki za funkcję i komisje.
• Kwoty bazowe determinują wysokości i waloryzacje.
• W 2021 roku przykład prezesa NBP pokazał, że publiczne kwoty mogą być znaczące.

Ile zarabia polityk w ramach uposażenia i diet

W wynagrodzeniu posła kluczowe miejsce zajmuje stałe uposażenie i nieopodatkowana dieta.

Podstawowe uposażenie posła wynosi 12 826,64 zł brutto. To kwota bazowa, od której liczy się wiele dodatków i świadczeń.

Dieta poselska to 4 008,33 zł i nie podlega opodatkowaniu. Dla wielu parlamentarzystów stanowi znaczący element miesięcznych wpływów.

„Przy zbiegu uprawnień do dwóch lub więcej dodatków, suma świadczeń nie może przekroczyć 35% uposażenia.”

Przewodniczący komisji mogą otrzymać dodatek rzędu 20% uposażenia. W razie braku miejsc w domu poselskim posłowie dostają ryczałt na wynajem w Warszawie. Koszt doby w hotelu sejmowym wzrósł z 150 do 157 zł, co podnosi wydatki związane z noclegami.

• Składa się z uposażenia, dodatków i diet.
• Wysokości wpływają na ostateczne wynagrodzenie brutto miesięcznie.
• Wielokrotność kwoty bazowej kształtowała zarobki przez lata.

Dodatkowe świadczenia i ryczałty parlamentarne

Poselskie świadczenia pozapłacowe obejmują m.in. finansowanie biur, wsparcie na hotele i ryczałty na wynajem.

Ryczałt na biuro poselskie wynosi obecnie 25 000 zł miesięcznie. W 2023 roku ta kwota była niższa o 1,7 tys. zł, co pokazuje niedawne podwyżki. Środki pokrywają czynsz, zatrudnienie pracowników oraz koszty podróży.

Roczny ryczałt na hotele wzrósł z 7,6 tys. do 10 tys. zł. Posłowie, którzy nie mają domu w Warszawie, otrzymują 4,7 tys. zł na wynajem lokum.

• Przewodniczący komisji i ich zastępcy dostają dodatki finansowane z ryczałtów na biura.
• W razie zbiegu uprawnień do dwóch lub więcej dodatków, wypłata nie przekracza 35% uposażenia.
• Kwoty bazowe i waloryzacje o proc wpływają na końcowe wysokości świadczeń.

Porównanie zarobków polskich polityków z europejskimi standardami

Analiza poziomów uposażeń stawia polskie kwoty w szerokim kontekście europejskim.

W przeliczeniu na euro widać wyraźne różnice. We Włoszech parlamentarzyści otrzymują około 11 tys. euro miesięcznie. To znacznie przewyższa polskie uposażenie poselskie.

Niemieccy prezydenci i posłowie też osiągają wysokie stawki. Prezydent Francji Emmanuel Macron zarabia rocznie 196 tys. euro, a niemiecki prezydent 214 tys. euro.

W Polsce prezydent Andrzej Duda otrzymuje około 25 tys. zł brutto miesięcznie. Część parlamentarzystów wskazuje, że te wynagrodzenia są niższe niż w krajach zachodnich.

• Porównanie pokazuje różnice w wysokości płac.
• W relacji do zachodu polskie wynagrodzenie posła wypada skromniej.
• W debacie o standardach trzeba uwzględnić koszty życia i systemy świadczeń.

Ewolucja systemu wynagradzania na przestrzeni lat

System wynagradzania parlamentarzystów zmieniał się pod wpływem wydarzeń politycznych i społecznych.

W 2016 roku rząd rozważał powiązanie płac z PKB i wskaźnikiem Giniego, ale projekt nie został wdrożony. Rok później uposażenie poselskie realnie malało względem średniej krajowej.

W 2018 roku, po fali społecznego oburzenia związanej z nagrodami dla rządu Beaty Szydło, doszło do obniżek. Ten moment pokazał, że decyzje dotyczące uposażenia zależą także od nastrojów społecznych.

W 2021 roku prezydent andrzej duda zmienił rozporządzenie, co odczuwalnie podniosło wynagrodzenia urzędników. Od tamtej pory waloryzacja o 3 proc. stała się standardem dla budżetówki, obejmując Sejm i pracowników komisji.

Wnioski: Ewolucja pokazuje, że polityczne decyzje i rozporządzenia wpływają na strukturę wynagrodzenia. Debaty o podwyżki nadal będą się pojawiać, gdy zmienia się sytuacja gospodarcza i nastroje społeczne.

Przyszłość debaty o zarobkach osób pełniących funkcje publiczne

Porównania z krajami UE mogą stać się głównym motywem przyszłych debat o uposażeniach. Posłowie i przewodniczący komisji zapowiadają, że na marcowym posiedzeniu sejmu omówią systemy wynagradzania oraz standardy płac w euro.

Część parlamentarzystów twierdzi, że obecne dodatki nie pokrywają kosztów prowadzenia biur w różnych regionach. Prezydent oraz premier, w tym Andrzej Duda, będą musieli odpowiedzieć na oczekiwania dotyczące wyższych uposażeń.

Rok 2024 prawdopodobnie uwzględni inflację i wzrost o 3 proc. Dyskusja o tym, ile zarabia przedstawiciel w tys. zł i jak to wygląda w euro, może zakończyć się zmianami w modelu płac.

Izabela Kalinowska

Doradczyni zawodowa i autorka tekstów o edukacji, pracy i formalnościach firmowych. Pomaga czytelnikom poruszać się w biurokracji i podejmować świadome decyzje zawodowe, opierając się na praktyce.